از آنجا كه در برداشت از دولت اسلامي اختلاف نظرهايي وجود دارد و در بين جريانات سياسي ديدگاه‌هاي مختلف و گاهاً نقطه نظراتي متضاد مطرح مي‌شود ضرورت دارد از ديدگاه قرآن، سنت، امامان بزرگوار به ويژه حضرت علي(ع) در نهج‌البلاغه و نيز انديشه حضرت امام خميني(ره) به عنوان معمار كبير انقلاب و نظام جمهوري اسلامي و همچنین مقام معظم رهبري به موضوع شاخصه‌ها و يا ويژگي‌هاي دولت اسلامي پرداخته شود.

اگر چه در اين مجال كوتاه پرداختن مبسوط به آن امكان ندارد ولي با مطالعه منابع فوق چكيده و خلاصه آنچه بدست مي‌آيد را مطرح مي‌نماييم باشد كه در آستانه انتخابات دهم رياست جمهوري براي كمك به انتخاب اصلح ما را رهنمون نمايد.

لازم است خوانندگان محترم به اين نكته هم توجه داشته باشند كه منظور از دولت فراتر از قوه مجريه بلكه مجموعه كارگزاران حكومتي مي‌باشد.

1- كارگزار دولت اسلامي از ديدگاه امام علي (ع)

كارگزاران حكومت اسلامي به ترتيب حضور در هرم قدرت بايد متصف به صفات و ويژگي‌هايي باشند كه حضرت به شرح ذيل برمي‌شمرد:

الف: ويژگي‌ها و شاخصه‌هاي فردي
برخورداري از سلامت رواني، تهذيب نفس و خودسازي، استقلال فكري و وامدار ديگران نبودن، حق‌گرايي، رازداري، قبول نظر مشاوران، دوري از خودبيني، مردم‌گرايي، برخورداري از اخلاق اجتماعي، عادل بودن، پرهيز از تبارگرايي و حزب‌گرايي، آگاهي، توانايي و اطاعت از مولي، تقواي درون، دانش لازم، مهارت سياسي، صداقت و صراحت، مهرورزي، سعه صدر، تملق‌ستيزي، زهد و ساده‌زيستي برخی از این ویژگی های فرد حاکم اسلامی است.

ب: شاخصه‌ها و ويژگي‌هاي مديريتي
حضرت در ويژگي‌هاي مديريتي مواردي را مطرح مي‌نمايند از جمله:
توانايي مديريتي و شايستگي در کسب مقام و منصب، كشورداري، مسئوليت‌پذيري، خدمت‌گذاري صادقانه، پيروي از رهبري و اعتدال و ميانه‌روي.

ج: رابطه مدير با مردم:
تلاش كارگزار دولت اسلامي براي حل مشكلات مردم، تلاش براي توسعه اقتصادي، ارتقاء سطح زندگي محرومان و دست و دل‌بازي نسبت به مردم به ويژه محرومان نماهایی از رابطه اسلامی و انسانی مدیر اسلامی با مردم است.

2- شاخصه‌هاي كارگزار دولت اسلامي از ديدگاه امام خميني (ره)

از نظر حضرت امام (ره) دولت اسلامي دولتي است كه با آراي ملت تشكيل و مجري احكام اسلام باشد. قانون اساسي آن قانون اسلام باشد و اين قانون استقلال كشور و آزادي مردم را تأمين كند. بنابراين از منظر امام، كارگزار دولت اسلامي بايد داراي ويژگي‌هایي چون ؛ تزكیه نفس، ساده‌زيستي، دوري از تجمل، تفاهم ميان مجموعه كارگزاران، عدم شكاف ميان مردم و دولت، جديت در كار و خدمت‌گذاري صادقانه به مردم و تلاش براي اقامه عدل باشد.

3- شاخصه‌هاي دولت اسلامي از ديدگاه مقام معظم رهبري (مدظله)

مقام معظم رهبري فرآيند تحقق اهداف نظام اسلامي را در پنج مرحله ترسيم مي‌فرمايند؛ مرحله اول ايجاد انقلاب اسلامي، مرحله دوم ايجاد نظام اسلامي، گام سوم ايجاد دولت اسلامي، مرحله چهارم ايجاد كشور اسلامي و مرحله پنجم ايجاد دنياي اسلامی. اكنون در مرحله سوم قرار داريم و تلاشها در جهت تشكيل دولت اسلامي مي‌باشد.
 
از نظر مقام معظم رهبري دولت اسلامي دولتي است كه نه تنها در شعارها بلكه در عمل نيز به خصوصيات و شاخصه‌هاي سيره نبوي و علوي تمسك جويد و مديران دولت اسلامي بايد در دو بعد فردي و مديريتي داراي شاخصه‌هاي لازم باشند. ايشان معتقدند كارگزاران نظام اسلامي بايد بيش از آنچه كه از خطر دشمن بيروني خود را محافظت مي‌كنند، در حراست از خود در برابر خطر هواي نفس و خودمحوري‌ها و نفس‌پرستي‌ها جديت داشته باشند. از نظر معظم له كارگزاران نظام اسلامي بايد ويژگي‌هايي مانند: حركت و تلاش با جهت‌گيري مناسب، رعايت قانون و عدالت، دقت در گزينش مديران، تلاش براي ايجاد هماهنگي ميان مسئولان، دوري از جناح‌بازي، ساده‌زيستي و ارتباط با مردم را دارا باشند. از مجموعه فرمايشات ايشان در این خصوص محورهاي کار و تلاش مخلصانه، دوری از اسراف و تجمل و کاهش فاصله میان مردم و کارگزاران و مسئولان نظام حائز اهمیت زیادی است .

رهبر معظم انقلاب يكي از ويژگي‌هاي دولت نهم را همين مسئله مي‌دانند و مي‌فرمايند: «بعضي از شهرهايي كه مسئولان كشور، رئيس‌جمهور و وزرا به آنجا رفتند هرگز در طول اين مدتها شايد يك مدير كل را هم نديده بودند كه برود و از آنها احوالي بپرسد. اين معنايش اين است كه نگاه و عواطف و همت مسئولين بايد ميان همه شهرهاي كشور تقسيم شود. اينجور نباشد كه يك شهري، يك منطقه‌اي كه دور دست است، از شعاع همت و تصميم مسئولين دور بماند.» (1)

از دیگر شاخصه های دولت اسلامی از منظر مقام معظم رهبری می توان به ویژگی هایی چون ؛ سلوك اسلامي مسئولان در محيط خانوادگي و اداري ، خدمتگزاري صادقانه و پاسخگويي به مردم ، تلاش براي رفع محروميت از جامعه و احياي گفتمان انقلاب اسلامي و امام خميني (ره) مانند عدالتخواهي، توجه به محرومين، استكبارستيزي و حمايت از نهضت‌هاي آزاديبخش در جهان اشاره کرد.
در اين خصوص مقام معظم رهبري مي‌فرمايند: «استقلال به اين نيست كه انسان شعار استقلال بدهد يا حتي مثلاً در زمينه‌هاي اقتصادي هم به يك رشد بالايي دست پيدا كند، استقلال اين است كه يك ملت به هويت خود و به عزت خود معتقد و براي او اهميت قائل باشد و براي حفظ آن تلاش و كار كند و در مقابل {مردم}، شرمنده اظهارات و جايگاه خود نباشد.»
 معظم له در نقد دولت‌هاي گذشته در اين خصوص مي‌فرمايند: «... متاسفانه در برخي اوقات گذشته، مي‌ديديم كه بعضي از كساني كه مرتبط با مسئولين بودند يا حتي خودشان مسئول يك بخشي بودند، كأنّهُ از گفتمان انقلاب در مقابل ديگران شرمنده‌اند و خجالت مي‌كشند كه حقايق انقلاب را بر زبان جاري كنند يا آنها را پيگيري كنند يا به آنها اهميت بدهند! اين براي يك جامعه خيلي بلاي بزرگي است.»

پرهيز از به كارگيري نسخه‌هاي غربي براي اداره كشور، تلاش براي تحقق اقتصاد اسلامي و عدالت اقتصادي، عزت‌مداري در فضاي بين‌المللي،  شجاعت، اعتقاد و تلاش براي حفظ اصول اسلام و انقلاب و اعتماد به نفس و همت بالا براي زنده كردن اميدها از دیگر ویژگی دولت اسلامی است.